Ankara Belediye Başkanlığı Seçimlerinde Kokuşmuş Birşeyler mi Var? Yüzeysel Bir İstatistiksel Analiz by Erik Meyersson

Çevirenin Notu: Bu metin Erik Meyersson‘un Is Something Rotten in Ankara’s Mayoral Election? A Very Preliminary Statistical Analysis yazısının çevirisidir. Çeviri için Erik‘ten izin alınmıştır.

(Uyarı1: Metin Ankara’daki seçimlerle ilgili yeni bilgi geldikçe güncellenecektir.)

(Uyarı 2: Metin İstanbul verisi eklenerek güncellenmiştir – bkz.)

Bugün, Türkiye’de yapılan seçimlerdeki oy kullanma ve sayım sonuçlarındaki düzensizlikleri fark etmemin ardından Twitter kullanıcısı ErenYanık’ın CHP/STS sayfasından indirdiği Ankara Büyükşehir Belediyesi seçim verisi setini gördüm. Ankara Büyükşehir Belediyesi Mansur Yavas ve Melih Gökçek arasındaki %1’den daha az oy farkı yüzünden rekabetin en başa baş olduğu seçim bölgelerinden biri. Bu veri seti Ankara’daki 25 seçim bölgesinde 1682 noktadaki 12230 oy sandığından elde edilen oy verisinden oluşmaktadır. Veriyi kendim toplamadım ve dolayısıyla bu analiz mümkün mertebe yüzeysel bir analiz olarak değerlendirilmelidir.

Herşey ErenYanık’ın grafiğini görmemle başladı. Bu grafikte Eren AKP ve CHPnin sandıklardaki oy payları ve Ankara belediye seçimindeki katılım oranı karşılaştırılmaktadır. Sandıklardan bazılarında katılım oranının %100’den daha fazla olduğu görülmektedir. Bu normal olmayan bir durumdur. Katılımın %100’den fazla olduğu durumlar sistematik olarak AKP’nin lehinedir yani bu durumlarda AKP’nin oyları daha fazladır.

Bunun üzerine ben de aynı veri setini kullanarak kendi grafiklerimi hazırlamaya karar verdim. Grafiklerin ilgi çekmesi ve genel istek üzerine de bu metni kaleme alıyorum.

Eren’in yaptığı gibi AKP ve CHP’nin oy paylarını göstermektense, aralarındaki oy farkını yani AKP-CHP galibiyet marjinini temel almaya karar verdim. Aşağıdaki grafikte aynı zamanda birleştirilmiş yerel polinomu (superimposed vanilla local polynomial- STATA kullanıcıları için: Ipolyci) ve eşlik eden %95’lik güven aralığı da görülebilmektedir:

Image

(Uyarı: AKP-CHP oy marjini yerine AKP oy payını gösteren benzer bir grafik burada bulunmaktadır.)

Her bir nokta bir sandığa karşılık gelmektedir. Grafikte, katılım oranı %100’ün altında olduğunda seçime katılım ve AKP-CHP oy farkı arasında negatif bir korelasyon bulunmaktadır. Katılımın %100’den daha fazla olduğu yerlerde, oyların AKP’nin lehine olduğu açıkça görülmektedir.

Katılım ve AKP’nin oylarının fazla olması arasındaki ilişkinin sebeplerinden biri CHP’dense AKP’ye oy veren bölgelerde katılımın şu ya da bu nedenle düşük olması olabilir. Bu aslında ilginç bir durumdur ancak bu veri setindeki düzensizlikleri açıklamaya pek yeterli değildir.

Alışılmadık olan sandıklarda %100’den fazla katılımın olmuş olması ve bu sandıklardaki oy payının AKP lehine olmasıdır. Bu da sandığa fazladan AKP oylarının eklenmiş yani hile yapılmış olabileceğine işaret ettiği için dikkate değer bir durumdur ancak bu durumun gözlendiği sandık sayısı azdır ve nihai sonucu değiştirecek bir etki yapması beklenmez. Örneğin oy farkını açıklamak için düşük bir sayıdır, bu metnin yazılması sırasında bu oyların sayısı 30000 civarındadır. Dolayısıyla, bu ya verideki bir hatadan ya da sınırlı sonuçları olabilecek doğal bir düzensizlikten kaynaklanmaktadır. Dahası, bu sandıklardan bazılarında oldukça az sayıda oy pusulası bulunmaktadır ve örneğin kayıtlı olmayan seçim görevlilerinin oy kullanması yüzünden katılım %100’ün üstüne çıkmış olabilir. Bu sandıklarda AKP’nin oylarının daha fazla olmasının bir nedeni de bunların nüfusun düşük olduğu yerler olmasından ve AKP seçmeninin genel profiline uyacak şekilde muhtemelen daha muhafazakar ve fakir olmaları da olabilir.

Dolayısıyla analizi bunu kullanarak yapmak yerine, AKP’nin oy payıyla geçersiz sayılmış oy oranlarını bir grafikle karşılaştırmaya karar verdim. Normalin ötesinde katılım gerçekleşmiş olan az sayıda sandığın aksine bütün sandıklarda muhakkak geçersiz oylar bulunacağı için, buralarda yapılacak bir hilenin de daha büyük sonuçları olacaktır. Buradaki öngörü sandığın içine alelacele AKP damgalı bir tomar oy pusulası atmak yerine sandıklarda hile yapıldığını gösterecek şekilde CHP oylarının sistematik olarak geçersiz sayılmış olduğudur.

Ankara oyları için grafik şöyle görünmektedir:

Image

Aynı değişkenlerle İstanbul için hazırlanmış grafikse şöyledir:

Image

(Uyarı: AKP-CHP oy farkı yerine AKP’nin oy payını esas alan benzer bir grafik burada bulunmaktadır.)

Grafikte AKP-CHP oy farkıyla geçersiz oy oranları arasındaki pozitif ilişki oldukça ilginçtir. Geçersiz oyların yüksek olduğu yerlerde, sistematik olarak AKP’nin oylarının CHP’ninkilerden çok daha yüksek olduğunu açıktır.

Bunun seçmen düzensizliklerinden kaynaklandığını yani AKP’nin oylarının CHP’ninkilere oranla yüksek olmasının CHP oylarının doğal olarak geçersiz olması yüzünden olduğunu düşünmek oldukça safça olacaktır. Safçadır çünkü bu analize dahil edilmemiş pek çok etken vardır ve dolayısıyla bu ilişki muhtemelen bir içsellik sorunundan kaynaklanmaktadır. Örneğin, CHP yerine daha çok AKP’ye oy veren seçim bölgeleri, fakirliğin daha yaygın, eğitim seviyesinin daha düşük ve oyun geçersiz sayılmasına sebep olacak şekilde hata yapma ihtimalinin daha yüksek olduğu yerler olabilir. AKP-CHP oy farkı ve sandıklardaki geçersiz oy sayısı arasındaki koşulsuz korelasyon yanlı olacaktır.

Eğitim ve gelir düzeyi gibi ilgili olabilecek değişkenler konusunda veri olmadığı zamanlar bu durum sabit etkilerle açıklanır. Veri setinde a) ilçeler b) alanlar olduğuna göre ilçe ya da alan değişkenin kontrol ederek, yani etkisini sabit tutarak AKP-CHP oy farkının sandıklardaki geçersiz oy payını ne kadar yordadığına bakabilirim. Bu da ilçelerin ya da alanların içinde değil ama ilçeler ya da alanlar arasında fakrlılık gösteren etkenleri açıklamayı sağlar.

Aşağıda AKP oy payı (akpchpdiff) ve sandıklardaki geçersiz oy payı (invshr) arasında yapılmış 3 farklı regresyon analizinin sonuçları verilmiştir. Sütun 1 akpchpdiff ve invshr arasındaki koşulsuz basit regresyon analizinin sonuçlarını, Sütun 2 ve 3 de sırasıyla ilçe ve alanın (sandık) sabit etkileri kontrol edilerek yine bu değişkenlerle yapılmış regresyon analizlerinin sonuçlarını göstermektedir. Hem Ankara hem de İstanbul için analiz sonuçları aşağıdaki gibidir:

Ankara:

Image

Istanbul:

Image

Ankara’ya ait analizdeki 5.9 katsayısı, sandıklardaki geçersiz oy sayılarındaki %1’lik bir artışın AKP-CHP oy farkında %5,9’luk bir farka karşılık geldiğini ifade etmektedir. Yani sandıklardaki her 1 geçersiz oya karşılık AKP ve CHP oyları arasında AKP lehine 5,9 oy fark vardır. Yukarıda da belirtildiği gibi, bu katsayı çok da güvenilir bir katsayı değildir zira bu korelasyona sebep olan başka etkenler olabilir.

Sütun 2’de verilen, ilçe etkisini sabit tutarak, yani ilçeler arasındaki her türlü farkın etkisini sabit tutarak yapılmış analizde bu tahmin katsayılarının oldukça büyük olduğu görülebilir. İlkinden düşük olmasının sebebi Sütun 1’deki tahmin katsayılarının etkisi çıkartılmış değişkene bağlı bir şekilde yanlı olması olabilir. Bu son iki analizde bütün diğer değişkenlerin etkisi sabit tutulduğunda, AKP-CHP oy farkının geçersiz oy oranlarıyla değiştiği görülmektedir. Bölgelerde eğitim ve gelir düzeyi gibi konularda çok fazla farklılık varsa bu tahmin yanlı olacaktır. O yüzden de bu analizlerde Ankara’da ilceler birbirine denk, eşit olsa AKP-CHP oy farkı ve geçersiz oylardaki ilişki nasıl olurdu diye bakılmaktadır.

Sütun 3’te alanın (sandık) sabit etkisini eklemek oldukça zordur. Seçim sandıkları arasında farklılık gösteren bütün etkenleri sabit tutup yanı alanlar birbirine denk olsaydı diye düşünüp alanların (oy verilen okulların vb.) içindeki sandıklardaki farklılaşma incelenmektedir. Dolayısıyla analiz sonucu elde edilecek farklılıklar sistematik olarak sabit tutulan etkenlerden yani ilçe ya da alandan kaynaklanmayacaktır. Bu analizler sonucu elde edilen tahmin katsayıları küçük bile olsa istatistiksel olarak manidardır. Yani geçersiz oyların olduğu sandıklarda AKP lehine bir fazlalılığı bulunmaktadır.

Yapılan analizlerde katsayıların koşullara göre değişmesi sabit tutulan değişkenlerin koşulsuz analizde kirlenme yaratması yüzünden olabilir. Bu sabit etkiler içsellik sorununu çözmese de sonuçların bu kadar sağlam ve açık olması etkileyicidir. Analiz içinde daha çok geçersiz oy olan sandıklarda AKP lehine bir eğilim olduğunu yani CHP’nin aleyhine bir eğilim olduğunu açık seçik göstermektedir.

Bu şekilde, yani CHP’nin oylarının geçersiz sayılarak oylarda bir hile yapılmış olsa bile ilk bahsettiğimiz yöntem olan bir sandığın tamamına fesat karıştırmaktan çok daha zor tespit edilebilir bir hiledir. Ancak, her bir sandıkta sadece bir kaç geçerli oy geçersiz sayılmış bile olsa bu genelde fark yaratacak bir toplama erişebilir.

En başta da söylediğim gibi bu basit analizler yaygın olarak oylarla oynama yapıldığını kanıtlamaz ancak bu kadarı bile yerel seçimlerde bir hile yapılmış olabileceğine işaret edip en azından Ankara’da derin bir soruşturmanın başlatılması gerektiğini göstermektedir.

Advertisements

1 Comment

  1. Pingback: Türkiye 30 Mart Yerel Seçimlerinde Sorun – Erik Meyersson | Şebzindedâr

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s